سکه-رستم-آق-قویونلو-ضرب-فورگ

(شاهدی از فعالیت ضرابخانه فورگ در اواخر قرن ۹ و اوایل قرن ۱۰ هجری )
دکتر میرزا محمد حسنی ” در آذرماه ۱۳۹۸ در سخنرانی که درباره سکه های آل مظفر در موسسه باستان شناسی دانشگاه تهران داشتم فرصتی پیش آمد تا دوست ارجمند استاد بزرگوار جناب مهندس بهرام علاالدینی را ببینم . آقای علاالدینی را چند سالی است که میشناسم . ایشان حاصل سالها مطالعه و تجربه خود در ارتباط با سکه های ایرانی را در قالب ۷ جلد کتاب منتشر و در اختیار علاقمندان مباحث سکه شناسی قرار داده است.ایشان از سر لطف نسخه ای از کتاب تازه انتشار یافته شان به نام« سکه های ایران ؛ قره قویونلو و‌ آق قویونلو و مشعشعیان خوزستان »را به بنده هدیه کردند . شب مشتاقانه کتاب را تورقی کردم و از مشاهده تصاویر بسیار خاصی از سکه هایی که در این کتاب معرفی شده بود لذت بردم. در صفحه ۲۴۵ کتاب سکه ای از «سلطان رستم بن مقصود بن اوزون حسن» یکی از سلاطین سلسله آق قویونلو ضرب فرگ معرفی شده بود.تا جایی که نگارنده اطلاع دارد این سکه پیش از این معرفی نشده بود.

بطور کلی کهن ترین شواهد فعالیت ضرب سکه در فرگ (فرج) به دوره آل بویه (سالهای ۴۰۴ و ۴۰۷ هق) بازمی‌گردد. (این سکه ها پیش از این در مقاله ای توسط نگارنده معرفی شده است) ضرابخانه فرگ به فعالیت خود در دوره امرای آل مظفر (شاه شجاع و شاه منصور) نیز ادامه داد. همچنین این ضرابخانه در دوره تیموری نیز فعال بوده و سکه هایی از جنس نقره و مس با نام امیر تیمور گورکانی در سال ۷۸۹ هق ضرب فرگ ضرب شده است. سکه رستم آق قویونلو ضرب فرگ سکه ای از جنس نقره است که بر سکه جهانشاه قره قویونلو سورشارژ (ضرب مجدد) شده است.‌سکه مورد بحث در اصل سکه ای از جهانشاه قره قویونلو(سال حکومت : ۸۷۲- ۸۴۱ هق) ضرب سال ۸۶۶ هق بوده که بنا به رسم مرسوم در دوره آق قویونلو ضرب مجدد شده است. یعنی رستم اقدام به اضافه کردن نام خودش بر روی سکه حکمران قبلی کرده است. این سورشارژ باید در دوران کوتاه پنج ساله حکومت رستم و در فاصله سالهای (۹۰۲_ ۸۹۷هق) ضرب شده باشد. سلطان رستم با سورشارژ عبارت مرسوم« عدل رستم فرگ » نشانی از دوران تسلط خود بر منطقه فورگ در تاریخ ثبت کرده است.سورشارژ رستم آق قویونلو بر سکه جهانشاه قره قویونلو به احتمال زیاد در سال ۹۰۰ هجری صورت گرفته است. در این سال سلطان رستم حکومت مملکت فارس را به « قاسم بیگ پرناک» واگذار کرد. (فارسنامه ناصری ؛ جلد ۱ ص ۳۵۷ ) به احتمال زیاد این حاکم در این سال اقدام به ضرب مجدد نام رستم بر سکه های رایج جهانشاه قره قویونلو در فارس و‌ از جمله در فرگ کرده است. بنظر می‌رسد این آخرین شاهد تاریخی فعالیت ضرابخانه فرگ در آغاز قرن دهم هجری باشد.بررسی های صورت گرفته نشان می‌دهد ضرابخانه فرگ در دوره صفویه فعال نبوده است.

پیگیری فورگ Twitter , Facebook. آگاه سازی از بروز رسانی با  RSS 

نوشته شده توسط دکتر رسول اخگر در پنج‌شنبه, 05 مارس 2020 ساعت 11:58 ب.ظ

دیدگاه