تپه آب باد چشم سنگی فورگ در ۱۲۰ کیلومتری جنوب شرقی داراب قرار دارد

معرفی “تپه باستانی آب باد چشم سنگی” مرز واقع در فورگ

کشور ما به جهت قدمت بسیار و تمدن کهن خود , همواره شاهد استقرار و زندگی اقوام مختلف بر گستره خویش بوده و در نتیجه دارای هزاران محوطه و بنای باستانی ارزشمند می باشددر این میان تپه های باستانی کوچک و بزرگ سهم عمده ای از این یادگارها را به خود اختصاص می دهند و به جهت قدمت گاه چندین هزار ساله و باقی ماندن نشانه های موجود از زندگی اقوام مختلف در دوره های متعدد تاریخی دارای اهمیت به سزایی می باشند و لزوم توجه هر چه بیشتر به حفاظت و در گامی بالاتر کاوش علمی این نمونه های کم نظیر را ضروری می سازنداین تپه ها که متشکل از لایه ها و رگه های باستانی با ضخامتهای مختلفی بوده و توالی ادوار مختلف یکجانشینی را به نمایش می گذارند , آثاری از دوره های گوناگون تاریخی  را در خود به امانت نگه داشته اند تا در روزگار آینده شاهدی غیر قابل انکار از تلاش ایرانیان در بالندگی تمدن بشری باشنداما متاسفانه در شرایط فعلی این یادگارهای درخشان در معرض خطرات گوناگونی واقع شده اند و انواع تخریب ها ازکند و کاوهای سودجویانه قاچاقچیان گرفته تا تخریبهای نابخردانه در اثر انجام پروژه های عمرانی و یا سوء استفاده روستاییان و جوامع محلی از خاک و زمین آنها ادامه حیات این نگینهای درخشان و ماندگار را دستخوش نابودی کرده است.

در این میان بخش فورگ نیز با دارا بودن تپه ها و محوطه های باستانی کوچک و بزرگ نیازمند توجه هر چه بیشتر در خصوص این تخریبهاست. تپه اوباد چشم سنگی  روستای مرز یکی از آثار باستانی واقع در دهستان آبشور است که در پژوهش حاضر به معرفی آن خواهیم پرداخت.

تپه آب باد چشم سنگی فورگ در ۱۲۰ کیلومتری جنوب شرقی داراب قرار دارد.این اثر در بخش شرقی دهستان آبشور، در ۳ کیلومتری شرق روستای مرز واقع شده است. اطراف آن را زمینهای شوره ای فرا گرفته، چشمه معروف به آب باد در ۲۰۰ متری شرق آن و کوه لاور در ۵۰۰ متری شمال شرق آن قرار دارد. که به دلیل قرار گرفتن در نزدیکی چشمه آب گوگردی موسوم به اوباد به نام تپه آب باد شهرت یافته است. با توجه به سفال های یافت شده از سطح تپه قدمت آن به دوره اشکانی می رسد  مختصات این اثر عبارتست از: طول جغرافیایی ˝۲۶۹΄۱۱ ˚۲۸  و عرض جغرافیایی ˝۳۴۹´۱۲ ˚۰۵۵ و ارتفاع۷۱۰متر از سطح دریاقرار دارد.

این تپه شامل دوبرجستگی در راستای جنوب شرقی-شمال غربی به طول ۱۰۰ متر و عرض ۴۰متر وارتفاع آن از سطح زمین های اطراف ۵/۳ متر می باشد. به دلیل قرار گرفتن این اثردر مسیر سیلاب های سالانه، امروزه سطح این تپه وهمچنین اطراف آن پوشیده از رسوبات آبرفتی وشن و ماسه بوده و می توان گفت بخش عظیمی از لایه های استقراری این تپه پایین تر از سطح زمین های اطراف می باشد.

27

همچنین حفاری های غیر مجاز بخش هایی از این تپه را مورد تهدید قرارداده است. که نمونه آن می توان به ظرف سفالی قوری شکل،کشف شده متعلق به هزاره دوم پیش از تاریخ، به طول ۴۰ سانتی متر و محیط ۱۲۰ سانتی متر و با ۲۰ سانتی متر قطر دهانه ،در منطقه تاریخی آب باد چشم سنگی فورگ پس از حفاری، برخی افراد سودجو که در این منطقه قصد حفاری غیر مجاز داشتند، به دست آمد.این شی توسط یگان حفاظتی آثار تاریخی مستقر در فورگ  به نمایندگی میراث فرهنگی داراب تحویل داده شد وپس ازآن به تهران انتقال داده شد تا تحقیقات بیشتری روی آن صورت گیردنگارننده تا کنون از جزییات تحقیقاتی آن اطلاعی ندارد در نتیجه سفال های یافت شده از این تپه شامل سفال های قرمز نارنجی ساده و منقوش از نوع معروف به لوندو که مربوط به دوره اشکانی است می باشد. سفال های یافت شده از محوطه بیشتر دارای رنگ و قرمز نارنجی است، اکثر سفال ها چرخساز و دارای ماده چسباننده کانی( معدنی)، کیفیت ساخت معمولی وپخت کافی می باشند. به لحاظ شوره ای بودن خاک منطقه سفال ها بسیار شکننده اند.سطح اثر توسط سیل های سالانه با شن ریزه و رسوبات آبرفتی پوشیده و در برخی قسمتها حفاریهای غیر مجاز صورت گرفته که در اثر آن خمره های سفالی شکسته را بیرون آورده اند. با این حال می توان گفت که بیشتر آثار در زیر رسوبات آبرفتی مدفون گشته اند. ، همچنین تغییر مسیر احتمالی مسیل فصلی که از شرق محوطه می گذرد، در اثر سیلاب های سالانه مهمترین آسیب تهدید کننده این اثر می باشد.

در پایان لازم به ذکر است پرداختن کامل و علمی به مبحث میراث گرانبهای تپه های باستانی بخش فورگ و راهکارهای جلوگیری از آن , مسئله ای حائز اهمیت و قابل توجه در زمینه حفظ میراث فرهنگی و تمدن چندین هزار ساله ایران زمین بوده و بررسی تمامی جنبه های آن خارج از توان نگارنده می باشد و پژوهش حاضر تنها اشاره ی کوتاهی به آنها و انجام وظیفه ای درراستای فعالیت انجمن دوستداران میراث فرهنگی شهرستان داراب شعبه فورگ در حوزه میراث فرهنگی می باشد لازم است به یاری اداره میراث فرهنگی شهرستان داراب با اساتید خبره و کارشناسان باتجربه کشورمان مباحث گسترده تری را در این خصوص ارائه نمایند با امید به آن روز بیایید تا دیر نشده همگی ندای این میراث کهن را که از دل این یادگار نیاکانمان برمی خیزد به گوش جان  شنیده , و به یاری این تپه ها بشتابیم.

۱-تپه یا تُنب واژه‌ای فارسی به معنی ارتفاعی نه بس بلند از زمین، تل، تپه، توده، نجد و ربوه است و در پارسی دری و در برخی گویش‌های محلی به کار رفته‌است.

پیگیری فورگ Twitter , Facebook. آگاه سازی از بروز رسانی با  RSS 

نوشته شده توسط رسول اخگر در دوشنبه, ۰۷ بهمن ۱۳۹۲ ساعت ۹:۴۱ ق.ظ

دیدگاه